Minister Demir maakt plannen om de gemeenschapsdienst voor langdurig werkzoekenden af te schaffen en samen met wijk-werken te laten opgaan in het nieuwe instrument ‘samenlevingsjobs’. Op die manier wil ze werkzoekenden die langer dan 1 jaar werkzoekend zijn werkervaring geven om zo de stap naar een reguliere job op de arbeidsmarkt te verkleinen. De SERV vindt het goed dat de gemeenschapsdienst verdwijnt maar vraagt zich af of de oplossing ligt in alweer een nieuw instrument. Er is in de eerste plaats nood aan een vereenvoudiging van het instrumentarium werkplekleren en een hervorming van het systeem van wijk-werken. Bovendien is er nog de aankomende impact van de beperking van de werkloosheid in de tijd. Dit vraagt om een herijking van het hele instrumentarium en de VDAB-dienstverlening.
In een advies op eigen initiatief geeft de SERV aandachtspunten mee voor de minister bij het vormgeven van de nieuwe samenlevingsjobs. Als het beleid met dit instrument werkzoekenden wil activeren naar de arbeidsmarkt moet meer dan nu worden ingezet op competentieversterking en begeleiding. Het mag ook geen wachtkamer voor de sociale economie worden.
Met dit advies komen de Vlaamse vakbonden en werkgeversorganisaties in de SERV al vroeg in het beleidsproces met voorstellen om zoveel mogelijk impact te genereren. Hierover samen een eensgezind antwoord formuleren was niet zo eenvoudig. Toch zijn ze erin geslaagd om in dit advies samen concrete voorstellen te doen aan de minister van Werk. Dit illustreert dat dialoog en overleg anno 2025 nog steeds relevant blijven in het beleidsproces. De Vlaamse sociale partners willen hierover graag verder met de minister van Werk en de Vlaamse Regering in overleg gaan.
Waarover gaat het precies?
In de beleidsnota Werk legde minister Demir al eerder de contouren vast voor het nieuwe instrument ‘samenlevingsjobs’. Het heeft tot doel langdurig werkzoekenden te activeren naar een job op de reguliere arbeidsmarkt.
Wat vindt de SERV?
De SERV vindt het goed dat de Vlaamse Regering de gemeenschapsdienst afschaft en zo het instrumentarium werkplekleren vereenvoudigt. Maar dat is niet genoeg: er is ook een hervorming van wijk-werken nodig.
Om effectief de doelstelling van activering te realiseren, moeten de samenlevingsjobs echter aan een aantal voorwaarden voldoen. Zo adviseert de SERV om niet één jaar werkloosheid maar vastgestelde noden als vertrekpunt te nemen. Het is belangrijk dat VDAB instaat voor de toeleiding van mensen naar dit instrument. Het is bestemd voor personen die niet in de mogelijkheid zijn om meer dan halftijds te werken en meer dan 60u. per maand op te nemen. Er is een objectief vastgestelde competentiekloof op het vlak van soft skills, die best via werkplekleren wordt overbrugd en waarbij begeleiding op de werkvloer nodig is. Gezien de doelgroep, zijn competentieversterking, begeleiding op de werkvloer, trajectopvolging en tussentijdse evaluatie de belangrijkste ingrediënten om van samenlevingsjobs een succes te maken. Het is nodig deze begeleiding juridisch te verankeren en een budget te voorzien. De SERV beklemtoont verder het belang van omkadering en expertise bij lokale besturen, lokale vzw’s en scholen die het instrument inzetten. De doelstelling is activering en niet het verderzetten van de eigen dienstverlening. De SERV onderstreept ook de noodzaak van een snellere en meer performante indicering voor en toeleiding naar individueel en collectief maatwerk. Een samenlevingsjob is immers geen wachtkamer voor sociale economie. De SERV bepleit een flexibel systeem zonder een minimum aantal uren, met ruimte voor een progressieve opbouw en de combinatie met andere maatregelen. Een kortere duurtijd dan de voorgestelde 2 jaar is aangewezen.
Effect van beperking werkloosheid in de tijd
Het is cruciaal om de nieuwe samenlevingsjobs ook in de context van het federaal regeerakkoord te plaatsen. De beperking van het recht op een werkloosheidsuitkering in de tijd vereist een herijking van het volledige instrumentarium werkplekleren en een intensifiëring van de bemiddeling.
De Vlaamse overheid moet bijzondere aandacht geven aan de groep ‘aanbod uitgeput’, de (langdurig) werkzoekenden die alle plichten zijn nagekomen én alle stappen van het traject succesvol hebben doorlopen maar waarbij er geen doorstroom naar betaald werk is gerealiseerd, de uiterst kwetsbare werkzoekenden, de groep ‘Advies welzijn’ en de groep in het uitdoofscenario onbeperkt recht op wijk-werken opdat zij niet van de radar verdwijnen en blijvend toegang hebben tot dienstverlening met het oog op duurzame activering en duurzame maatschappelijke participatie. Na het wegvallen van de werkloosheidsuitkering, moeten de dienstverlening en bemiddeling verdergezet worden. Voor de sociale partners kan een samenlevingsjob geen invulling zijn van het ultiem jobaanbod.
