De beperking van de werkloosheidsuitkering in de tijd verandert de situatie van de werkzoekenden aanzienlijk. Ongeacht de verschillende standpunten over de maatregel an sich, zijn de Vlaamse werkgevers en vakbonden verenigd in de Sociaal-Economische Raad van Vlaanderen (SERV) het erover eens dat Vlaanderen het activeringsbeleid nu moet aanpassen om mensen duurzaam aan het werk te krijgen in de nieuwe context. De uitdaging bestaat erin duidelijke garanties te bieden over de kwaliteit van de dienstverlening en de termijn waarin werkzoekenden en werkgevers die mogen verwachten.
In de activeringsagenda formuleren de Vlaamse werkgevers en vakbonden samen voorstellen. Ze willen met minister van Werk Zuhal Demir en VDAB in overleg gaan om deze te vertalen in concreet beleid. Gisteren (maandag 16 november 2026) organiseerde de SERV hierover een studiedag waaraan ook VDAB-topman Yves Demaeght deelnam. De SERV vraagt onder andere dat VDAB uiterlijk zeven kalenderdagen na de inschrijving contact opneemt met werkzoekenden en dat mensen met een werkloosheidsuitkering binnen de maand weten welk traject hen het best naar werk kan leiden. Ook een duidelijk aanspreekpunt voor werkgevers en werkzoekenden, competentieversterking blijven mogelijk maken en intensievere samenwerking met werkgevers zijn essentieel om werkzoekenden binnen hun uitkeringsperiode duurzaam te kunnen activeren.
Frank Beckx, voorzitter SERV: “De federale hervorming van de werkloosheidsuitkering vraagt ook hervormingen op Vlaams niveau. Veel van de processen, maatregelen en specifieke instrumenten voor activering zijn uitgewerkt en tot stand gekomen tegen een achtergrond waarin ‘tijd’ een andere factor vormde dan vandaag. Vlaanderen moet snel schakelen. Daarom is het goed dat vakbonden en werkgevers samen meedenken en met hun activeringsagenda oplossingen aanreiken. Daarbij zijn snelle opstart van de begeleiding en nauwere samenwerking met werkgevers alvast essentieel. Ook verwachten we dat de Vlaamse regering blijft investeren in opleiding.”
Miranda Ulens, ondervoorzitter SERV: “De hervorming werd doorgevoerd op het moment van besparingen op Werk waaronder op VDAB. Persoonlijke begeleiding blijft belangrijk. VDAB wil een betrouwbare partner zijn voor werkzoekenden, werkgevers en haar partners. Hiertoe moet VDAB de vertrouwensrelatie tussen bemiddelaars en werkzoekenden versterken, zorgen voor een vast aanspreekpunt voor werkzoekenden en voor werkgevers en de samenwerking met haar partners organiseren vanuit een duidelijk en stabiel kader. Echter, VDAB kan die rol van betrouwbare partner enkel ten volle waarmaken, indien de Vlaamse regering ook een betrouwbare partner is voor VDAB. Daarom heeft VDAB nu nood aan een beheersovereenkomst met de Vlaamse regering met daarin heldere en haalbare inhoudelijke en financiële afspraken.”
Sneller begeleiden, zonder tijd te verliezen
Vandaag gaat er volgens de SERV nog kostbare tijd verloren. Werkzoekenden zouden sneller moeten worden bereikt en hun mogelijkheden breder worden bekeken. De Vlaamse sociale partners stellen daarom twee duidelijke termijnen voor: een eerste contact binnen zeven kalenderdagen na inschrijving en een passend traject voor uitkeringsgerechtigde werkzoekenden binnen één maand.
Dat vraagt ook uitgebreide informatieverzameling bij de inschrijving en een grondige inschatting van iemands talenten, ervaring en mogelijkheden. Zo kan sneller worden bepaald welke begeleiding, opleiding of ondersteuning nodig is. Een werkzoekende heeft immers soms een onvolledig beeld van de eigen competenties en kansen op de arbeidsmarkt.
Meer persoonlijke begeleiding en sterkere band met werkgevers
De SERV pleit voor een actievere en pro-actievere VDAB die werkzoekenden en werkgevers beter met elkaar verbindt. Werkzoekenden en werkgevers moeten terecht kunnen bij een beperkt aantal vaste contactpersonen. Dat zorgt voor meer continuïteit en vertrouwen. Werkgevers en sectoren zouden ook vroeger en nauwer betrokken moeten worden bij de zoektocht naar passend werk. Dat verhoogt de kansen op succesvolle uitstroom.
Tegelijk blijft competentieversterking belangrijk. Niet iedereen kan onmiddellijk aan de slag: sommige werkzoekenden hebben extra opleiding of zelfs een langere omscholing nodig. De voltijdse beroepsopleidingen zijn de meest efficiënte maatregel in termen van terugkeer naar werk. Meer dan de helft (54%) van de personen die zo’n opleiding volgen, vindt binnen het jaar werk. Voor knelpuntberoepen is dat zelfs zeven op de tien (70%). De Vlaamse overheid moet haar engagement inzake langdurige omscholing blijvend waarmaken, ook voor werkzoekenden.
Het is belangrijk dat personen die recht hebben op tewerkstelling in sociale economie niet eerst een ander, minder passend traject doorlopen. De indicering voor sociale economie en de toeleiding naar deze sector moeten zo goed mogelijk gebeuren. De SERV stelde eerder al dat het belangrijk is dat er voldoende plaatsen in collectief maatwerk zijn en dat er in de reguliere economie voldoende kansen worden gecreëerd om aan de slag te gaan via individueel maatwerk. Om dat te realiseren, is het cruciaal werkgevers te sensibiliseren én te ondersteunen.
Wellicht is intensievere ondersteuning, via extra bemiddelingsgesprekken, nodig in de tweede helft van de werkloosheidsuitkeringsperiode. Ook na het wegvallen van de werkloosheidsuitkering moet de dienstverlening worden gecontinueerd en gefinancierd, verder binnen VDAB of door een OCMW, binnen Welzijn of binnen Sociale economie.
Een sterke VDAB vraagt een betrouwbare overheid
VDAB wil een betrouwbare partner zijn voor werkzoekenden, voor werkgevers en voor haar partners. Om dat laatste te kunnen waarmaken, moet de samenwerking gebeuren vanuit een stabiel en duidelijk kader dat ook op het terrein wordt gevolgd.
Maar om ervoor te zorgen dat VDAB voor hen een betrouwbare partner kan zijn, moet de Vlaamse regering ook een betrouwbare partner blijven voor VDAB. De sociale partners kijken dan ook uit naar de beheersovereenkomst met een bijhorend stabiel financieel kader. Dat is cruciaal voor VDAB. Ook als bestuurders binnen VDAB willen zij hun verantwoordelijkheid blijven nemen voor de aanhoudende goede werking van VDAB.
Met de activeringsagenda willen de Vlaamse sociale partners ervoor zorgen dat de hervorming van de werkloosheidsregeling gepaard gaat met een doeltreffender arbeidsmarktbeleid. De ambitie is niet alleen om mensen sneller aan het werk te krijgen, maar vooral om hen duurzaam aan het werk te houden. De Vlaamse werkgevers en vakbonden willen op basis van deze voorstellen dan ook verder in overleg gaan met minister Demir en VDAB om deze voorstellen om te zetten in beleid.