Voorontwerp van decreet tot wijziging van het Gerechtelijk Wetboek, het Energiedecreet van 8 mei 2009 en het decreet van 19 april 2024 over de operationalisering van een Vlaamse Nutsregulator, wat betreft de invoering van een regulerend kader voor een waterstofmarkt in het Vlaamse Gewest en de invoering van de uitdienstnameplannen voor het aardgasdistributienet.
De aangekondigde afbouw van het Vlaamse gasnet roept veel vragen op. Wanneer gaat de gaskraan in een wijk dicht? Welke alternatieven zijn beschikbaar? En wie betaalt de kosten wanneer steeds minder gebruikers op het gasnet aangesloten blijven?
De SERV en de Minaraad vragen daarom om de afbouw tijdig, planmatig en rechtvaardig te organiseren. In hun gezamenlijk advies over de Vlaamse omzetting van het Europese gaspakket schuiven ze onder meer volgende aandachtspunten naar voren:
- Zorg voor een duidelijke en georganiseerde uitfasering. Geef burgers en ondernemingen tijdig zicht op welke gebieden wanneer aan de beurt komen, welke fossielvrije alternatieven beschikbaar zijn en welke ondersteuning wordt voorzien. Een planmatige, gebiedsgerichte uitdienstname is ook kostenefficiënter dan een ongeorganiseerde afbouw.
- Baseer keuzes op duidelijke criteria. De uitdienstname van gasnetten moet rekening houden met onder meer de lokale warmtevraag, beschikbare alternatieven, het aantal aansluitingen, de kosten van het net, de aanwezigheid van kwetsbare en/of kritieke gebruikers, de lokale warmteplannen en de maatschappelijke kosten-batenafweging.
- Voorkom onderbenutte infrastructuur en sterk stijgende netkosten. Naarmate het aantal gasgebruikers afneemt, worden de kosten over steeds minder gebruikers verdeeld. Een tijdige en aangepaste afschrijving van de infrastructuur is nodig om buitensporige tariefstijgingen voor de achterblijvers te vermijden.
- Bescherm wie niet zomaar kan overstappen. Gebruikers die niet zomaar kunnen overschakelen – bijvoorbeeld omdat een haalbaar of betaalbaar alternatief ontbreekt – moeten voldoende worden beschermd en ondersteund.
Duidelijkheid, betaalbaarheid en betrouwbare alternatieven zijn cruciaal om de afbouw van het gasnet werkbaar en rechtvaardig te laten verlopen.
