Deze week is het de Week van de Kinderopvang. Een geschikt moment voor de Vlaamse werkgevers en vakbonden verenigd in de Sociaal-Economische Raad van Vlaanderen (SERV) om nogmaals aandacht te vragen voor een sterke buitenschoolse opvang in Vlaanderen. Een kwalitatieve en toegankelijke buitenschoolse opvang is niet alleen belangrijk voor de ouders om werk, opleiding en gezin te combineren. Het creëert daarnaast gelijke kansen en stimuleert de ontwikkeling van kinderen. Ook de inzet en het vakmanschap van kinderbegeleiders verdienen meer waardering. Daarom vraagt de SERV de Vlaamse overheid, lokale besturen, organisatoren en andere betrokken sectoren om samen aan de kar van de buitenschoolse opvang te blijven trekken. De SERV hoopt dat ingrepen in het Gemeentefonds geen negatieve invloed zullen hebben op het aanbod in de buitenschoolse opvang, zeker nu de lokale besturen de regierol sinds kort in handen hebben.
Frank Beckx, voorzitter SERV: “Elk kind verdient een veilige, kwaliteitsvolle en toegankelijke plek voor en na school en tijdens vakanties. Elke dag zetten kinderbegeleiders, animatoren, vrijwilligers en andere medewerkers zich daarvoor in. Die inzet moet kunnen steunen op een sterk beleid. Het is dus aan de lokale besturen én Vlaanderen om samen de verantwoordelijkheid te blijven opnemen voor voldoende aanbod, kwaliteit, veiligheid en betaalbaarheid. ”
De SERV herhaalt zijn drie centrale boodschappen voor een sterk lokaal buitenschoolse opvang en activiteiten (BOA)-beleid:
- Zorg voor voldoende, toegankelijke en kwalitatieve plaatsen voor elk kind.
- Ondersteun lokale besturen met sterke Vlaamse kaders en samenwerking over beleidsdomeinen heen.
- Behoud centrale expertise, monitoring en onafhankelijk toezicht.
Een plaats voor ieder kind
De SERV vraagt dat er voor elk kind een kwalitatief en betaalbaar aanbod is in de buitenschoolse opvang. Kleuters, kinderen met een extra zorgnood en gezinnen in een kwetsbare positie verdienen bijzondere aandacht. Drempels rond prijs, informatie, inschrijving, bereikbaarheid en digitale toegankelijkheid moeten maximaal worden weggewerkt.
Voldoende plaatsen vormen daarbij een absolute prioriteit. Voorrangsregels lossen een structureel plaatsgebrek niet op en mogen niet leiden tot discriminatie of uitsluiting. De SERV vraagt daarom toereikende en stabiele financiering, duidelijke regelgeving en ondersteuning waarmee lokale besturen en organisatoren een duurzaam aanbod kunnen uitbouwen.
Lokale regie vraagt sterke Vlaamse garanties
De regie over BOA ligt bij de lokale besturen. Die lokale aanpak laat toe het aanbod af te stemmen op de noden van kinderen en gezinnen. Maar decentralisering kan volgens de SERV alleen slagen wanneer de Vlaamse overheid voldoende waarborgen inbouwt en richtlijnen opstelt voor kwaliteit, erkenning, toezicht en handhaving. Zo weten ouders op welke kwaliteit en veiligheid ze kunnen rekenen, ongeacht de gemeente waarin de opvang of activiteit plaatsvindt.
Centrale minimumkaders bieden organisatoren meer duidelijkheid en voorkomen dat zij in verschillende gemeenten aan andere regels en administratieve verplichtingen moeten voldoen. Voor de lokale besturen helpen centrale kaders bij mogelijke belangen- en rolconflicten omdat ze tegelijk regisseur, organisator, erkenner en handhaver kunnen zijn.
Kinderopvang is teamwerk
Sterk BOA-beleid vraagt volgens de SERV samenwerking over beleids- en sectorgrenzen heen. Welzijn, onderwijs, jeugd, sport, cultuur, armoedebeleid, mobiliteit en ruimtelijke ordening moeten samen bijdragen aan een gevarieerd en toegankelijk aanbod. Ook scholen, Huizen van het Kind, vrijetijdsorganisaties, sociale diensten en organisaties die gezinnen ondersteunen, spelen een belangrijke rol in de informatieverstrekking en toeleiding naar het aanbod.
Lokale samenwerkingsverbanden moeten daarbij het belang van kinderen en gezinnen centraal stellen. Naast organisatoren en lokale besturen moeten ook de betrokken sectoren, ouders, ervaringsdeskundigen en vertegenwoordigers van kwetsbare groepen een volwaardige stem krijgen.
Alleen door samen te werken kunnen de Vlaamse overheid, lokale besturen, organisatoren, medewerkers en andere betrokken partners de krachtige pedagogische, sociale en economische functies van buitenschoolse opvang en activiteiten waarmaken voor kinderen, gezinnen en de samenleving.
Blijf centraal opvolgen en bijsturen
De SERV vraagt dat de Vlaamse overheid via een centrale monitor zicht houdt op de lokale uitvoering. Het gaat dan om het aantal en het type plaatsen, het gebruik en bereik van het aanbod, de prijzen, de kwaliteit, de geografische spreiding, de medewerkers en de deelname van kwetsbare gezinnen en kinderen met een zorgnood als relevante indicatoren. Die informatie is noodzakelijk om pijnpunten tijdig vast te stellen en het beleid waar nodig bij te sturen.
Waardeer de medewerkers
De Week van de Kinderopvang zet kinderbegeleiders, vrijwilligers, animatoren en andere medewerkers in de bloemetjes. Waardering moet volgens de SERV ook blijken uit de omstandigheden waarin zij hun werk doen. Iedereen die binnen BOA actief is, moet kunnen rekenen op werkbaar werk, voldoende sociale bescherming en een goede verhouding tussen het aantal kinderen en begeleiders. Organisatoren moeten ruimte krijgen voor een duurzaam medewerkersbeleid, opleiding, coaching en de inzet van de competenties die nodig zijn om kinderen kwaliteitsvol te begeleiden.
