De Adviescommissie Economische Migratie vindt het positief dat minister Demir via de interministeriële conferentie werk verder blijft aandringen op het toekennen van een werknemersstatuut voor au pairs. Dit ligt volledig in lijn met wat de Adviescommissie Economische Migratie in 2018 vroeg in hun advies over au pairs en is één van hun beleidsprioriteiten de huidige legislatuur.
Wat?
Het gaat om een culturele uitwisseling waarin de taal wordt aangeleerd. Een au pair (18-25 jaar) trekt bij een gastgezin in en leert zo onze cultuur kennen. In ruil voor kost en inwoon, helpt de au pair mee met lichte huishoudelijke taken zoals het in– of uitladen van de vaatwasser of het oppassen op de kinderen max. 4u/dag en dit 20u/week. Hiervoor krijgt de au pair minstens €450/maand zakgeld.
Problematiek
- Omdat au pairs niet onder het statuut van werknemer vallen, is er historisch veel misbruik in de sector: ze worden niet of nauwelijks betaald, ze krijgen geen kans om de verplichte taalopleiding te volgen, ze moet meer werken dan is toegestaan, ...
- Momenteel hebben we geen zicht op het totaal aantal au pairs. Voor au pairs buiten de EU geldt dat zij een toelating tot arbeid moeten aanvragen waardoor zij ook effectief worden geregistreerd als au pairs en onder de radar van de Vlaamse sociale inspectie vallen. Maar bij Europese au pairs is dit niet het geval. Door het vrij personenverkeer moeten zij geen toelating tot arbeid aanvragen, enkel een verblijfstoelating als ze hier meer dan 90 dagen verblijven. Maar zij registreren zich dan als student waardoor we geen zicht hebben op deze groep au pairs.
- Momenteel moeten au pairbureaus geen officiële erkenning hebben. Iedereen kan het in principe oprichten. Hierdoor hebben we geen zicht op deze bureaus.
- De au pairs vallen onder de gedeelde bevoegdheid van de Vlaamse en Federale Regering. Dat bemoeilijkt en vertraagt het hele proces om de problematiek aan te pakken.
Actie SERV?
In 2018 bracht de Adviescommissie deze problematiek op de politieke agenda met een advies over au pairs. In dat advies pleitten ze voor 3 zaken:
- Geef au pairs het werknemersstatuut van inwonend huispersoneel en een arbeidscontract. Op die manier vallen alle au pairs onder het arbeidsrecht en is een Dimona-aangifte verplicht waardoor de regering een juister zicht heeft op het aantal au pairs.
- Verplicht een overeenkomst tussen het gastgezin en de au pair waarin de planning op het gebied van opleiding en cultuur wordt gedetailleerd en afgesproken.
- Werk met een professionele derde partij om de kwetsbare positie van de au pair te versterken en de administratieve last voor het gastgezin te verminderen. Als derde professionele partij stellen de sociale partners erkende uitzendbureaus (die onder strenge wettelijke erkenningsvoorwaarden vallen) voor met een specifieke erkenning voor de plaatsing van au pairs. Bestaande au pairbureaus zullen dan een aanvraag tot erkenning als uitzendbureau moeten doen en na goedkeuring een aanvraag voor specifieke erkenning au pairs. De specifiek erkende uitzendbureaus worden dan de juridische werkgever. Gastgezinnen moeten via deze erkende uitzendbureaus een au pair aanvragen. Op die manier wordt deskundigheid gegarandeerd, hebben we zicht op het aantal erkende bureaus en kunnen ze beter worden gecontroleerd en gesanctioneerd bij inbreuken. Dit spoort de bureaus ook aan om nauwgezet op te volgen of het gastgezin en de au pair zich aan de voorwaarden houden.
Actie Vlaamse Regering?
De Vlaamse Regering maakte eind 2023 een decreet dat o.a. regelt dat het plaatsen van au pairs enkel nog mogelijk is door tussenkomst van een erkend au pairbureau dat fungeert als uitzendbureau en optreedt als juridische werkgever. Hiermee wordt de driepartijenrelatie gecreëerd waarvoor wij als SERV altijd hebben gepleit. De specifieke erkenningsvoorwaarde voor het tewerkstellen van au pairs moet nu nog verder worden uitgewerkt in een uitvoeringsbesluit.
Waar loopt het momenteel vast?
Zolang de Federale Regering geen wetgevend kader voorziet dat ervoor zorgt dat au pairs het werknemersstatuut van inwonend huispersoneel krijgen, kan de Vlaamse Regering niet verder met de uitwerking van de regelgeving. Erkende bureaus worden immers juridische werkgevers en dat impliceert dat au pairs een werknemersstatuut moeten krijgen. Vorige legislatuur werd in de interministeriële conferentie beslist om werk te maken van het werknemersstatuut voor au pairs. Sinds de komst van de nieuwe Federale regering ligt dit dossier nu stil.
