Sociaal overleg van de toekomst

Tijdens dit eerste toekomstevent op dinsdag 25 februari 2025 blikten drie arbeidsmarktexperts terug op vier decennia arbeidsmarktoverleg in Vlaanderen. Hoe kunnen we het sociaal overleg van morgen klaarstomen op basis van deze veertig jaar ervaring in arbeidsmarktoverleg? Welke rol spelen de sociale partners in een snel veranderende wereld? De aanwezige sociale partners, beleidsmakers en stakeholders verkenden samen met de drie arbeidsmarktexperts de weg vooruit naar een toekomstbestendig sociaal overleg.

SERV-voorzitter Stijn Gryp verwelkomde iedereen en overliep kort het feestprogramma van 40 jaar SERV met drie toekomstevents in het voorjaar en een slotevent in het najaar. Hij zette het belang van dialoog in de verf in tijden van grote uitdagingen zoals geopolitieke spanningen, klimaatcrises, disruptieve technologieën en toenemende polarisatie. De SERV heeft een duidelijke missie om ervoor te zorgen dat overleg, dialoog en verbinding werken en zo tegenstellingen kunnen worden overstegen. Tijdig bij het beleidsproces betrokken worden, is belangrijk om de regering al in een vroege fase met adviezen en studiewerk te voeden.

Prof. Anneleen Forrier van het Departement Arbeids- en Organisatiestudies (Economie en Bedrijfskunden KU Leuven) beschreef de evolutie van ‘werk als recht’ naar ‘werk als norm’ in het activeringsbeleid. Ze behandelde daarbij het mechanisme van ‘othering’ van niet-werkenden en de implicaties die dit voor hen heeft. Ze roept de Vlaamse Regering en sociale partners op om aandacht te hebben voor onbetaalde arbeid en wijst hen op het belang van passend en duurzaam werk. Ze bepleit om ‘werk als recht’ weer centraler te zetten in het beleidsdiscours.
 

Peter van der Hallen, gewezen beleidsadviseur bij het ACV, analyseerde in zijn boek ‘De arbeidsmarkt (be)grijpbaar maken.” Het Vlaams sociaal-economisch overleg van 1993 tot 2023. Hij gaat in dit boek in op de inhoud van de VESOC-akkoorden en beschrijft hoe deze tot stand kwamen met bijzondere aandacht voor de bijdrage van het Vlaams ACV daarbij. Tijdens het toekomstevent reageerde hij op de initiatieven uit de beleidsnota Werk en formuleerde heel wat suggesties voor constructief sociaal overleg. Het sluiten van akkoorden zijn volgens hem geen momentopname maar een continuüm. Het is belangrijk om naar elkaars visie te luisteren en elkaar tegemoet te willen komen. Ook informeel overleg is daarbij cruciaal.
 

Tot slot kwam Sonja Teughels, Teamlead Talent en senior adviseur arbeidsmarkt voor Voka aan het woord. Ze behandelde waar het sociaal overleg wel en niet over moet gaan en hoe we het sociaal overleg best organiseren. Zij stipte enkele kritische succesfactoren aan voor een robuust sociaal overleg in een turbulente en woelige toekomst. Daarbij beklemtoonde ze o.a. het belang van een constructieve en proactieve houding ten aanzien van de regering. Dé werf voor de nabije toekomst is volgens haar het talent- en opleidingsoffensief. 

De drie arbeidsmarktexperts zorgden voor een leerrijke namiddag met veel gesprekstof voor de toekomst.

Tot slot rondde administrateur-generaal Pieter Kerremans het toekomstevent af. De SERV heeft een jarenlange traditie om regelmatig zijn werking te evalueren en te streven naar een sterk sociaal overleg. Daarom investeren we o.a. bewust in elementen in onze werking met echte beleidsimpact. We blijven ook bouwen aan een breed draagvlak en een sterke representativiteit van de SERV.

De presentaties van de namiddag vind je onderaan deze pagina.