Een grondstoffenbeleid is essentieel voor de Vlaamse industrie. De Vlaamse vakbonden en werkgeversorganisaties verenigd in de Sociaal-Economische Raad van Vlaanderen (SERV) vragen dat de Vlaamse overheid in haar industriebeleid de toegankelijkheid en beschikbaarheid van kritieke grondstoffen in Vlaanderen verzekert. Toegang tot kritieke grondstoffen is uitermate belangrijk, niet alleen voor Vlaanderen maar ook voor Europa. De grondstoffen die Europa nodig heeft voor de groene en de digitale transitie zijn nu vooral in handen van China en enkele andere niet‑EU‑landen.



> Stijn Gryp, voorzitter SERV: “De SERV pleit al langer voor een Vlaamse grondstoffenstrategie als onderdeel van een [geïntegreerd industrieel beleid](/serv/persberichten/vlaamse-sociale-partners-willen-mee-hun-schouders-zetten-onder-vlaamse-industriestrategie). De Vlaamse industrie levert een aanzienlijk deel van bepaalde kritieke grondstoffen die Europa nodig heeft voor de groene en de digitale transitie. Het is ook belangrijk dat onze industrie kan blijven rekenen op de aanvoer van basismetalen die nodig zijn voor de productie en verwerking van deze kritieke grondstoffen. Zo worden we minder afhankelijk van niet-Europese leveranciers in deze onzekere tijden.”

#### Basismetalen zijn onmisbaar

Om in deze geopolitieke onzekere tijden minder afhankelijk te zijn van buitenlandse leveranciers van kritieke grondstoffen, stelde Europa de Critical Raw Materials Act (CRMA) op. Tegen 2030 wil de EU 10 procent van zijn strategische grondstoffen zelf winnen, 25 procent halen uit recyclage en met haar verwerkingscapaciteit 40 procent van de strategische grondstoffen produceren.

De CRMA selecteert op basis van twee criteria – economisch belang en bevoorradingsrisico – 34 kritieke grondstoffen uit een Europese lijst van 87 grondstoffen. Het Vlaams Instituut voor Technologisch Onderzoek (VITO) komt op basis van die Europese criteria tot een Belgische lijst van 27 kritieke grondstoffen. Gezien de unieke positie van de Belgische verwerkingsindustrie van basismetalen (ijzer, aluminium, koper, zink, lood, tin en nikkel) voor de productie van kritieke grondstoffen, pleit de SERV in navolging van VITO voor de opname van deze basismetalen in de lijst van kritieke grondstoffen.

De SERV benadrukt dat Vlaanderen en meer algemeen de EU geen echte strategische autonomie kunnen bereiken zonder hun landbouwsector veilig te stellen die instaat voor de eigen voedselvoorziening. De SERV pleit er daarom voor om de Vlaamse lijst van kritieke grondstoffen uit te breiden met grondstoffen die verband houden met voedsel en voedselproductie, zoals zaden, voederadditieven, componenten gebruikt voor de productie van gewasbescherming of medicatie.

Vlaanderen moet binnen de CRMA zijn eigen strategie uitstippelen met oog voor de specifieke industrieel-economische troeven van onze regio. De Vlaamse industrie is één van de belangrijkste Europese verwerkers van arseen, bismut, antimoon, germanium, platinum en palladium. Stuk voor stuk kritieke grondstoffen die van groot economisch belang zijn voor Europa (zie tabel). Er zijn in Vlaanderen zo’n dertig bedrijven actief in de productie van basismetalen en geassocieerde metalen. De Vlaamse overheid moet de Vlaamse productie verankeren en versterken omdat deze metalen nodig zijn voor de productie, verwerking en recyclage van kritieke grondstoffen. Een grondstoffenstrategie kan niet enkel de leveringszekerheid van kritieke grondstoffen vergroten maar draagt ook bij tot de strategische autonomie van Vlaanderen en de EU.

#### Integratie van grondstoffenstrategie in het industriebeleid

De inbedding van de grondstoffenstrategie in het industriebeleid moet als een strategische opportuniteit beschouwd worden met linken naar het O&O&innovatiebeleid, het arbeidsmarkt- en opleidingsbeleid, het duurzaam handelsbeleid, de circulaire economie, het vergunningenbeleid en het energie- en klimaatbeleid.

#### Versterking van de recyclagecapaciteit en intensieve inzet op circulariteit

Europa wil tegen 2030 25 procent van zijn kritieke grondstoffen halen uit recyclage. Hier ziet de SERV een rol weggelegd voor een versterkte Vlaamse recyclagesector. Om de recyclagecapaciteit te vergroten moeten we gericht inzetten op de inzameling van voldoende afval en materialen van hoge kwaliteit en de ontwikkeling van geschikte recyclingfaciliteiten met de juiste technologieën en capaciteit. De Vlaamse havens kunnen circulaire hubs worden voor hergebruik en hoogwaardige recyclage van strategische materialen zoals batterijen en metalen. Recyclage is waardevol maar moet in het bredere kader van circulariteit ingepast worden: een volledige circulaire aanpak van de CRM-waardeketen moet het efficiënte gebruik van grondstoffen in alle stadia van de waardeketen verbeteren en de vraag naar primaire kritieke grondstoffen terugdringen.

*Op basis van de Europese criteria, bevoorradingsrisico en economisch belang, heeft VITO een lijst samengesteld van 27 kritieke grondstoffen waarvan 17 van strategisch niveau. Deze grondstoffen zijn onmisbaar in 15 strategische technologieën in 5 sleutelsectoren: hernieuwbare energie, e-mobiliteit, industrie, ICT en defensie & ruimtevaart.*

##### Tabel: schatting VITO van de bijdragen van de Vlaamse industrie aan de Europese vraag naar kritieke grondstoffen

|  |  | geschat aandeel Vlaamse productie in Europese consumptie \* | bevooradingsrisico 2023‑data | Economisch belang 2023‑data |
|---|---|---|---|---|
| gallium | *Ga* | **substantieel aandeel** | 3,9 | 3,7 |
| iridium, ruthenium en osmium | *Ir, Ru, Os* | **>100% \*** | 3,9/3,8/‑ | 6,4/5,5/‑ |
| kobalt | *Co* | **>0% \*\*** | 2,8 | 6,8 |
| platinagroep metalen | *PGM* | **substantieel aandeel** | 2,7 | 7,1 |
| rhodium | *Rd* | **>100% \*** | 2,4 | 8,6 |
| platina | *Pt* | **35%** | 2,13 | 6,9 |
| bismut | *Bi* | **17%** | 1,9 | 5,7 |
| arseen | *As* | **79%** | 1,9 | 2,9 |
| lithium | *Li* | **beperkt aandeel** | 1,9 | 3,9 |
| antimoon | *Sb* | **40‑50%** | 1,8 | 5,4 |
| germanium | *Ge* | **substantieel aandeel** | 1,8 | 3,6 |
| palladium | *Pd* | **>100% \*** | 1,5 | 8,1 |
| aluminium1 | *Al* | **7%** | 1,2 | 5,8 |
| tin | *Sn* | **3%** | 0,9 | 4,5 |
| zink | *Zn* | **14%** | 0,8 | 3,5 |
| zilver | *Ag* | **12%** | 0,8 | 4,6 |
| indium | *In* | **50‑80%** | 0,6 | 2,6 |
| nikkel | *Ni* | **37%** | 0,5 | 5,7 |
| goud | *Au* | **>100% \*** | 0,4 | 2,4 |
| tellurium | *Te* | **30%** | 0,3 | 3,8 |
| silicium metaal | *Si* | **0%** | 0,3 | 3,1 |
| koper | *Cu* | **12%** | 0,1 | 4 |
| lood | *Pb* | **9%** | 0,1 | 4,2 |

\* >100% duidt op een groter productievolume ten opzichte van de Europese vraag  
\*\* productie aanwezig maar het aandeel is onbekend  
1 verwerking van aluminium (geen extractie)

Bron: VITO