De meeste jongeren in Vlaanderen maken vlot de overstap van onderwijs naar arbeidsmarkt. Dat ligt anders voor jongeren met een korte scholing, een migratieachtergrond, handicap of chronische ziekte. Terwijl algemeen slechts 7,3% van de jongeren in Vlaanderen geen opleiding volgt of niet aan het werk is (NEET), blijkt dat voor kortgeschoolde jongeren op te lopen tot 9,6%, voor jongeren met een migratieachtergrond tot 13,4% en voor jongeren met een handicap of chronische ziekte zelfs tot 30,5%. Deze jongeren ervaren bovendien een grotere afstand tot de arbeidsmarkt. Dat blijkt uit een nieuw rapport van de Commissie Diversiteit bij de SERV. Daarom vragen de Vlaamse vakbonden en werkgeversorganisaties samen met de vertegenwoordigers van de kansengroepen (LEVL en Handicap & Arbeid) aan de minister van Werk en Onderwijs deze groep kwetsbare NEET-jongeren niet uit het oog te verliezen. Anders lopen ze het risico om langdurig in deze situatie te blijven hangen.



> Danny Van Assche, voorzitter SERV en Commissie Diversiteit: “De Commissie Diversiteit bij de SERV vindt het belangrijk om in te zetten op de jongeren van vandaag die de toekomst van morgen vormen. Dit moeten we doen door de startkwalificatie van jongeren te versterken vóór ze het onderwijs verlaten. Beperk leerjobs bijvoorbeeld niet tot jongeren die minstens 2 jaar uit het secundair onderwijs zijn uitgeschreven en zorg ervoor dat transitietrajecten voor jongeren met een arbeidshandicap structureel verankerd worden. Als jongeren toch vroegtijdig het onderwijs verlaten, moeten we zorgen dat ze makkelijker de weg vinden naar tweedekansonderwijs en blijven inzetten op een goede taalondersteuning. Door bemiddelaars bij VDAB de rol van mentor te laten opnemen, kunnen we de jongeren blijven ondersteunen en nazorg bieden eens ze actief zijn op de arbeidsmarkt.

#### Het begint met een goede startkwalificatie vooraleer het onderwijs te verlaten

Jongeren die de schoolbanken vroegtijdig verlaten zonder kwalificatie, hebben meer kans om langdurig werkloos te zijn. Ze belanden vaker in jobs die kwalitatief minder goed scoren. Zo blijkt dat:

- 12,1% van de jongeren met een Belgische nationaliteit in het schooljaar 2021-2022 ongekwalificeerd uitstroomde ten aanzien van 40,7% van de jongeren met een niet-EU nationaliteit
- meer dan één op drie jongvolwassenen met een handicap het secundair onderwijs niet af maakt
- 31,2% van de personen met een arbeidshandicap (15-64 jaar) kortgeschoold is, terwijl dat voor personen zonder arbeidshandicap om 14,0% gaat.

Daarom blijft de Commissie Diversiteit hameren op het belang van een goede startkwalificatie vóóraleer jongeren het onderwijs verlaten. Door bv. de transitietrajecten structureel te verankeren voor jongeren met een arbeidshandicap die dreigen het onderwijs vroegtijdig te verlaten en te zorgen voor een brede achterliggende expertise bij VDAB en/of partners, … Hier kan de dubbele bevoegdheid van de minister van Werk en Onderwijs een positieve rol in spelen. De Commissie stelt voor om jongeren beter te helpen bij het ontwikkelen van goede leerloopbaancompetenties. Zo staan ze bij de keuze van hun studierichting en later in hun beroep sterker in hun schoenen. Met werkplekleren zoals kwalitatieve stages krijgen jongeren ook een realistische eerste ervaring op de arbeidsmarkt. Dit zal vroegtijdig de school verlaten tegengaan. Een divers en toegankelijk aanbod is hierbij belangrijk.

Verlaten jongeren dan toch vroegtijdig de schoolbanken, dan vraagt de Commissie Diversiteit om te zorgen dat jongeren makkelijker de weg vinden naar bv. tweedekansonderwijs door deze leerweg veel meer te promoten, inclusiever te maken en voor een aangepaste leeromgeving te zorgen. OKOT-trajecten (Onderwijskwalificerende Opleidingstrajecten) kunnen hierbij een hulp zijn voor jongeren om alsnog hun diploma secundair onderwijs te behalen en hogere studies aan te vatten. Ook goede taalondersteuning tijdens het traject en begeleiding na het afronden van dit traject zijn aandachtspunten.

#### Geef jongeren ook ondersteuning bij hun eerste stappen op de arbeidsmarkt

Eens beroepsactief, vraagt de Commissie Diversiteit om jongeren voldoende te ondersteunen met oog voor een integrale aanpak en focus op maatwerk. Dat kan bv. door een outreachende aanpak bij VDAB en door in te zetten op een grotere bekendheid van de jongerenconsulenten van VDAB want zij kunnen een belangrijke rol spelen in de arbeidsbemiddeling bij kwetsbare jongeren. Laat de bemiddelaars daarbij inzetten op methodieken die goede resultaten opleveren voor specifieke groepen van jongeren met een groter risico om in een langdurige NEET-situatie terecht te komen. Het is daarnaast van groot belang dat onvervulde randvoorwaarden zoals huisvesting, mobiliteit, psychische en gezondheidsproblemen, sociaal netwerk, kinderopvang, verslaving, financiële problemen … worden gedetecteerd en weggewerkt. Ze staan een stabiele tewerkstelling in de weg.

Om kwetsbare jongeren verder te ondersteunen in hun eerste maanden van tewerkstelling is het nodig om VDAB en partners te laten inzetten op nazorg. Laat de bemiddelaar een blijvende rol opnemen als mentor. Als vertrouwensfiguur kunnen zij  een luisterend oor zijn, informeren en concrete tips geven. Via het actief aanbieden van bv. job- en taalcoaching en gespecialiseerde jobcoaching voor jongeren met een arbeidshandicap kan de bemiddelaar inzetten op het versterken van de jongere. Ook via begeleiding van werk-naar-werk transities heeft de jongere een grotere kans op een duurzame positie op de arbeidsmarkt bv. In de evolutie van tijdelijke jobs naar vast contract.