Jargon SERV

Aanbod op de arbeidsmarkt

Alle personen die zich aanbieden op de arbeidsmarkt als werknemer of als werkzoekende

Aanvullend pensioen

Pensioen naast het wettelijk/legaal pensioen, dat deels door de werknemer, deels door de werkgever wordt gefinancierd

Aanwezigheidsindex

De aanduiding van hoe sterk een bepaalde sector in een regio aanwezig is met Vlaanderen als norm. De sterkte kan gemeten worden aan de hand van verschillende criteria: werkgelegenheid, omzet,…

Acquis communautaire

Het beginselbesluit over de uitbreiding van de Europese Unie dat van de nieuwe lidstaten verwacht dat zij de waarden van de Europese Unie eerbiedigen en het volledige scala aan EU-regels, -werkzaamheden en –gedachtegoed overnemen.

Actieve bevolking

Beroepsbevolking, bevolking op actieve leeftijd

Activerend arbeidsmarktbeleid

Beleid met maatregelen die als doel hebben de werkloosheid te bestrijden, de uitstroom naar werk te bevorderen en de aansluiting tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt te bevorderen. De maatregelen kunnen zich richten op de vraag- of de aanbodkant van de arbeidsmarkt, dan wel op de afstemming tussen deze twee en gaan van informatieverstrekking tot jobcreatie. Het actief beleid wordt geflankeerd door een passief beleid, dat verwijst naar de betaling ervan, o. a. werkloosheids- en bijstandsuitkeringen.

Activering van de werkloosheidsuitkering

Beleid waarbij de middelen besteed aan werkloosheidsuitkeringen aangewend worden voor het scheppen van nieuwe banen

Activiteitsval (financiële)

Elke regeling die ertoe leidt dat de personen met een of andere uitkering financieel ontmoedigd of beperkt worden om de stap naar de arbeidsmarkt te zetten

Afcentiem

(Belgicisme) Een vorm van belastingvermindering

Akkoord van Wassenaar

(In Nederland) Afspraak, in 1982 gemaakt tussen de centrale werkgevers- en werknemersorganisaties, om de lonen zeer gematigd te laten stijgen en de werkweek van 40 tot 38 uur te verkorten. Hiermee werd beoogd de bedrijfsrendementen te herstellen en de werkgelegenheid en de economische groei te bevorderen. Dat lukte. Voorafgaand aan het akkoord had de overheid met een loonmaatregel gedreigd. Zie ook: poldermodel

Allocatie

Wijze van aanwending van productiefactoren

Allocatie van emissierechten

Toewijzing van emissierechten aan emissiebronnen

Anciënniteit

Aantal dienstjaren

AnySurfer-label

Kwaliteitslabel voor websites toegankelijk voor mensen met een (visuele)handicap

AnyWeb

Project waarmee de Vlaamse overheid zich engageert om alle websites van de Vlaamse overheid toegankelijk te maken

Arbeidscontract

Arbeidsovereenkomst

Arbeidsdeling

De wijze waarop het arbeidsproces wordt verdeeld in verschillende taken, die door de verschillende werknemers worden uitgevoerd

Arbeidsflexibiliteit

Soepelheid in werktijden, contracten...

Arbeidsgehandicapten

Mensen met een aantasting van hun mentale, psychische, lichamelijke of zintuiglijke mogelijkheden, voor wie het uitzicht op het verwerven en het behouden van een arbeidsplaats en op vooruitgang op die plaats, langdurig en in belangrijke mate beperkt is of bedreigd wordt.

Arbeidsgeschiktheid

Zie ook: Verminderde arbeidsongeschiktheid

Arbeidsherverdeling

Systeem waarbij het bestaand werk wordt verdeeld over verschillende werknemers, bijvoorbeeld door een vermindering van de individuele arbeidstijd of door collectieve arbeidsduurvermindering

Arbeidsinspectie

Overheidsdienst die de arbeidsomstandigheden en arbeidsvoorwaarden controleert

Arbeidsinzetbaarheid

Zie ook : Inzetbaarheid

Arbeidsmarkt

Het geheel van vraag naar arbeid en de hoeveelheid beschikbare arbeidskrachten (aanbod)

Arbeidsmarktbeleid

Het beleid dat de overheid en/of de sociale partners uitstippelen om vraag en aanbod op de arbeidsmarkt beter op elkaar af te stemmen

Arbeidsmarktparadox

Toestand waarbij er ondanks vele werkzoekenden (een hoog aanbod) een aantal vacatures (de vraag) niet ingevuld kunnen worden

Arbeidsongeschikt

Zie : verminderde arbeidsgeschiktheid

Arbeidsovereenkomst

Overeenkomst tussen werkgever en werknemer om tegen betaling arbeid te verrichten

Arbeidsparticipatie

Percentage van mensen op actieve leeftijd met een betaalde baan (als zelfstandige of als werknemer)

ARKimedes

Beleidsmaatregel voortvloeiend uit het ‘ARK-decreet’(activering risicokapitaal). Dit decreet vormt de wettelijke basis voor het systeem dat moet leiden tot het structureel activeren van risicokapitaal voor starters en KMO’s in Vlaanderen.

Armoedeval

Treedt op wanneer een stijging van het bruto-inkomen niet tot een substantiële toename – of zelfs een afname – van het besteedbaar inkomen leidt. Hierdoor kan de beslissing om werk te aanvaarden (werkloosheidsval) of te investeren in doorstroming op de arbeidsmarkt negatief worden beïnvloed.

Assessment

Het testen en beoordelen van kennis en vaardigheden van (kandidaat-) werknemers in functie van de noden van de onderneming . Het resultaat van het assessment wordt vertaald in een opleidingstraject, loopbaanbegeleiding, of wordt gebruikt bij de beslissing iemand al dan niet aan te werven.

Avenant

Een avenant is een bijlage bij een contract. Deze bijlage wijzigt één of meerdere bepalingen van het contract, of vult ze aan. Wijzigingsclausule

Baanloze groei

Economische groei die geen extra werkgelegenheid oplevert

Balanced scorecard

Is een instrument om prestaties te sturen en te beheersen. In de ruime zin is de balanced scorecard een methode die helpt om strategie om te zetten in doelgerichte actie. In meer enge zin is de balanced scorecard een instrument dat in beeld brengt in hoeverre doelstellingen worden behaald.

Barema

Loonschaal, salarisschaal

Bedrijfscultuur

Geheel van normen en waarden in een bedrijf

Bedrijfsopleiding

Opleiding en bijscholing van werknemers in opdracht van een bedrijf

Bedrijfsvervoercheque

Bedrijven in Vlaanderen die concrete maatregelen nemen om de mobiliteit van hun werknemers te verbeteren, kunnen in aanmerking komen voor bedrijfsvervoercheques betaald door de Vlaamse overheid.

Bedrijfsvervoerplan

Plan dat wordt opgesteld door een bedrijf en/of organisatie voor een efficiënte verplaatsing van de werknemers van en naar het werk

Bedrijfsvoorheffing

Voorafbetaling van belastingen

Begroting

Overzicht van de verwachte uitgaven en inkomsten voor het volgend jaar

Begrotingsdiscipline

Beleid om de stijging van de begroting binnen de perken te houden

Begrotingsnorm

Norm die aangeeft wat het vereiste saldo op de begroting moet zijn (saldonorm) of in welke mate de uitgaven mogen toenemen (groeinorm)

Bekkencomité

Overlegorgaan dat voor een bepaald gebied (een rivierbekken) overleg voert en adviseert over het waterbeleid. Bekkencomités bestaan in Vlaanderen voor elk rivierbekken

Beleidskrediet

Uitgave waartoe een overheid zich in een bepaald jaar mag verbinden

Benchmarking

Vergelijken van de prestaties van soortgelijke bedrijven, organisaties, regio’s, leden, systemen of apparaten

Beroepsactieve leeftijd

De leeftijd van 15 tot en met 64 jaar

Beroepsbevolking

De personen (van 15 tot en met 64 jaar) die actief zijn op de arbeidsmarkt, hetzij als werkzoekende, hetzij als werkende

Beroepscompetentieprofiel

Een beroepscompetentieprofiel kunnen we omschrijven als een afgerond geheel van competenties die een beroepsbeoefenaar in een bepaalde arbeidscontext hanteert om (de) te verwachte resultaten op de werkvloer te realiseren

Beschermde afnemer

Beschermde afnemers zijn elektriciteits- en aardgasafnemers die door de Vlaamse Regering extra voordelen krijgen bij de levering van elektriciteit of aardgas. Zij worden als het ware extra beschermd tegen afsluiting van de elektriciteits- en gastoevoer

Beschermingsconstructie

Juridische constructie waarmee een onderneming zich probeert te beschermen tegen vijandige overnames

Beste praktijken (best practices)

Beste praktijken (goede voorbeelden) beschrijven hoe bepaalde problemen, situaties en taken het beste of naar behoren aangepakt kunnen worden.

Betaald educatief verlof

Zie ook : Educatief verlof

Betalingskrediet

Som die in een bepaald jaar effectief kan worden uitbetaald

Beter Bestuurlijk Beleid (BBB)

Proces van de Vlaamse overheid, gericht op de herstructurering van de Vlaamse administratie, de hervorming van de adviesraden en de versterking van de beleidsvoorbereidende functies van de administratie.

Bijdrageverlaging

Verlaging van de werkgeversbijdrage of werknemersbijdrage voor de sociale zekerheid

Biodiversiteit

Biodiversiteit is de verscheidenheid in genen, soorten en ecosystemen in een regio

Bipartiet overleg

Overleg tussen werkgevers en werknemers

Bolkestein Richtlijn

Zie : Dienstenrichtlijn

Brownfields

Verlaten, braakliggende of onderbenutte terreinen met voormalige of actuele economische activiteiten waar expansie of ontwikkeling wordt bemoeilijkt door de (mogelijke) aanwezigheid van bodemverontreiniging of bodembedreigende activiteiten maar met een actief potentieel voor hergebruik en ontwikkeling in de ruimste zin.

Brugpensioen

Uitstapregeling voor oudere werknemers die bestaat uit een werkloosheidsvergoeding ten laste van de sociale zekerheid en een aanvullende vergoeding ten laste van de werkgever. Brugpensioen wordt geregeld bij CAO.

Bruto Binnenlands Product (BBP)

Som van de toegevoegde waarde die wordt geproduceerd in een land gedurende één jaar door binnenlandse productiefactoren

Bruto Nationaal Inkomen (BNI)

Het totaal van de primaire inkomens die alle inwoners van een land hebben ontvangen in een jaar, het is gelijk aan het BBP (Bruto Binnenlands Product)maar gecorrigeerd voor het saldo van de primaire inkomens (ontvangen vanuit het buitenland en betaald aan het buitenland). Als het bovendien gecorrigeerd wordt voor de ruilvoetwinst of ruilvoetverlies dan spreken we van een reëel BNI.

Bruto Nationaal Product (BNP)

Som van de toegevoegde waarde die wordt geproduceerd in een land gedurende één jaar door nationale productiefactoren

Bruto Regionaal Product (BRP)

Som van de toegevoegde waarde die wordt geproduceerd in een regio gedurende één jaar door regionale productiefactoren

Brutoloon

Het totale salaris van een werknemer, d.w.z. zijn nettoloon zonder aftrek van sociale lasten, kortingen, fiscaliteit

Brutoloonkosten

Het totale salaris van een werknemer, d.w.z. zijn nettoloon, de werkgeversbijdragen ,de werknemersbijdragen en de fiscaliteit

Bushaven

Een korte strook naast de rijweg waar bussen even halt houden om passagiers veilig te laten in- en uitstappen.

Businessplan

Ondernemingsplan

Cafetariaplan

Een wijze van belonen waarbij de werknemer zijn arbeidsvoorwaardenpakket zelf kan aanpassen aan zijn eigen noden. Net als in een cafetaria kan je als werknemer kiezen uit verschillende mogelijkheden: een hoger loon, meer vrije tijd, meer pensioen,... Overuren kan je omzetten in vakantiedagen, in plaats van meer loon kies je bijvoorbeeld voor een bedrijfswagen.

Clustervorming

Het realiseren van samenwerkingsverbanden of clusters

Codificatie (van regelgeving)

Het samenvoegen en herstructureren van wetgeving tot een logisch geheel. Het hoofddoel is structureren.

Compensatieregeling (voor administratieve lasten)

De maatregelen ingevoerd door de Vlaamse regering waardoor een verhoging van administratieve lasten als gevolg van een regeringsbeslissing (decreet, besluit, ...) gepaard moet gaan met een minstens evenwaardige daling van andere administratieve lasten

Competentieagenda 2010

De competentieagenda 2010 is een VESOC-akkoord met 10 prioritaire acties die, over de grenzen van onderwijs en arbeidsmarkt heen, de competenties van zowel leerlingen, studenten, werkzoekenden als werknemers willen erkennen, ontwikkelen én inzetten.

Competentiemanagement

Geheel van activiteiten gericht op het aantrekken, inzetten, evalueren en ontwikkelen van competenties van individuen (en teams) om zo bij te dragen aan het resultaat van de onderneming. Competentiebeheer kan de tewerkstellingskansen van werknemers in een bedrijf, een sector of op de ruimere arbeidsmarkt stabiel houden of verhogen, bijdragen tot de persoonlijke ontwikkeling van de werknemers en de kwaliteit van de arbeid verbeteren

Competenties

De reële en individuele capaciteit om kennis (theoretische en praktische kennis), vaardigheden en attitudes in het handelen aan te wenden, in functie van de concrete, dagdagelijkse en veranderende werksituatie en in functie van persoonlijke en maatschappelijke activiteiten.

Competitiviteit

Concurrentievermogen

Concentratieschool

School met een hoge concentratie aan allochtone leerlingen. Daarom krijgt een concentratieschool meer financiële middelen om zo op een bepaald terrein met goede leerkrachten kwalitatief hoogstaand onderwijs aan te bieden. Op die manier worden concentratiescholen betere scholen en trekken een gemengd publiek aan van allochtonen en autochtonen.

Conclaaf

Overleg op hoog niveau waarvoor deelnemers zich gedurende een tijd afzonderen van de buitenwereld

Concurrentiepositie

De positie die een bedrijf inneemt in de concurrentiestrijd, de mate waarin een bedrijf op de eisen die de markt stelt, kan inspelen, in vergelijking met de andere bedrijven

Concurrentievermogen

De mate waarin een bedrijf op de eisen die de markt stelt, kan inspelen in vergelijking met de andere bedrijven

Conjunctuur

Algemene toestand van de economie

Consensus

Algemene overeenstemming

Consolidatie (van regelgeving)

Het integreren van wijzigingen en toevoegingen in de oorspronkelijke wettekst zodat (opnieuw) één wettekst ontstaat. Het hoofddoel is groeperen

Convenant

Overeenkomst, beding, afspraak , bijv. milieu-convenant

Conventie (Europese)

De vergadering die tot taak heeft om voor de Europese Unie een Europese grondwet voor te bereiden.

Copernicusakkoord

Akkoord afgesloten door de regering Verhofstadt in 2000 dat de modernisering beoogt van de federale overheidsdiensten in de richting van meer klantgerichtheid en transparantie.

Cumuleren

Het uitoefenen van meer dan één job, functie of mandaat

Debudgettering

Manier van financieren waarbij de overheid een bepaalde uitgave doet, maar niet in de begroting inschrijft en waarvan de lasten doorgeschoven worden naar volgende begrotingsjaren

Deflatie

Aanhoudend proces van algemene prijsdaling

Demografische reserve

Reserve die wordt aangelegd in de pensioenfondsen of het overheidsbudget, met het oog op de demografische evolutie

Derde betaler-systeem

Een regeling waarbij de prijs voor het leveren van een bepaalde dienst betaald wordt door een derde. Die derde is dan een persoon( bijv. een werkgever), een instelling (bijv. een mutualiteit), overheid, … die noch leverancier, noch klant is van de geleverde dienst. Zo’n systemen bestaan in de gezondheidssector en de sector van het openbaar vervoer

Dienstencheque

Initiatief van de federale regering om op een goedkope manier diensten in te huren door fiscale en sociale vrijstellingen. De overheid subsidieert een gedeelte van de cheque (voor kortgeschoolde werknemers in bepaalde gevallen de volledige cheque). Het creëren van arbeidsplaatsen en het bestrijden van zwartwerk zijn de doelstellingen.

Dotatie

Financiële overheidssteun. In de praktijk van de algemene begroting aan overheidsinstellingen voor de financiering van hun statutaire opdrachten en voor de financiering van hun eigen werking

Drukkingsgroep

(Belgicisme) Belangengroep, pressiegroep

Duobaan

Werk dat vroeger door één persoon voltijds werd verricht, voortaan door twee mensen deeltijds laten verrichten.

Duurzaam ondernemen

Het nastreven van een ondernemingsdoelstelling die duurzame waardencreatie betracht, door belang te hechten aan elke betrokkene. Het gaat om het evenwichtig afwegen van economische, sociale en ecologische waarden enerzijds en de korte en lange termijn anderzijds.

Ecosysteem

Een ecosysteem wordt gevormd door de wisselwerkingen tussen alle levende organismen en de abiotische omgeving. Dit kan bijvoorbeeld een bos zijn, maar ook de hele aarde. Onderdeel van een ecosysteem zijn afzonderlijke planten, dieren en micro-organismen en de onderlinge complexen die zij vormen, bijvoorbeeld in de vorm van levensgemeenschappen en populaties. Vaak ziet men ecosystemen als dynamische en functionele eenheden

Educatief verlof

Federale maatregel voor bijscholing – of opleidingsverlof. In bepaalde sectoren is dit verlof een recht (= betaald educatief verlof)

Eenheidsmarkt

Grote markt (bijv. de Europese Unie) die is ontstaan door het samenvoegen van verschillende kleinere markten.

Eindtermen

Minimumdoelen – inzake kennis, vaardigheden en attitudes – die de overheid noodzakelijk en bereikbaar acht voor een bepaalde groep van leerlingen. Eindtermen worden vastgelegd per onderwijsvorm en per graad en moeten bereikt worden op het einde van de graad; ze kunnen vakgebonden of vakoverschrijdend zijn.

Emissiehandel

Handel in emissierechten

Emissierecht

Het recht om een bepaalde hoeveelheid van een bepaalde stof te mogen uitstoten in een bepaalde periode

Employability

Arbeidsinzetbaarheid van werknemers, die wordt bepaald door scholing, opleiding, vorming, attitude.

Energiesnoeiers

Kortgeschoolden en langdurig werkzoekenden die via de sociale economie opleiding en tewerkstelling krijgen om energiebesparende matregelen uit te voeren

Ergonomie

De studie van het aanpassen van de werkomgeving of werkmiddelen aan de aard en de begrenzingen van het menselijk lichaam

Erkend Regionaal Samenwerkingsverband (ERSV)

Fungeert als gemeenschappelijke sokkel voor de overlegorganen Sociaal-economische raden van de regio’s (SERR) en Regionaal sociaal-economische overlegcomité (RESOC) en stelt hun personeel ter beschikking aan SERR en RESOC. Het ESRV is als vereniging zonder winstoogmerk (vzw) ook het enige (juridische) aanspreekpunt . De vzw ERSV vervangt de vroegere Subregionale Tewerkstellingscomité (STC) en streekplatform vzw’s.

Euromeesternorm

Begrotingsnorm die de groei van de beleidskredieten loskoppelt van de economische conjunctuur. Begrotingsnorm die bij de opstelling van de Vlaamse begroting 2000 vervangen werd door de HRF-norm.

Europees sociaal luik

(Belgicisme)Zie : Sociaal Europa

Federaliseren

De omvorming van een unitaire staat naar een federale staat, bestaande uit deelgebieden; wordt meestal gebruikt voor regionaliseren en defederaliseren

Fiscale uitgave

Een vorm van fiscale voordelen : vrijstellingen, aftrekken en andere verminderingen voor bepaalde doelgroepen van burgers of ondernemingen of om burgers of ondernemingen te stimuleren tot een bepaald gedrag die leiden tot minder belastingontvangsten. Jaarlijks moeten de regeringen een inventaris maken van deze fiscale uitgaven. Deze inventaris wordt gepubliceerd bij de middelenbegroting.

Flexicurity

Samensmelting van de Engelse woorden flexibility ('flexibiliteit') en security ('zekerheid'). Het slaat op de combinatie van flexibele arbeidsregels met een hoge sociale bescherming. Als voorbeeld wordt vaak Denemarken aangehaald. Daar zijn de aanwervings- en ontslagvoorwaarden erg beperkt, maar worden tegelijkertijd werkzoekenden actief begeleid om snel een nieuwe baan te vinden.

Functieclassificatie

Overeenkomst waarbij verschillende functies in een onderneming of sector worden beschreven, naar de inhoud en hun onderlinge rangorde gekoppeld aan het loon

Garantie van oorsprong

Een bewijsstuk dat aantoont dat een producent 1 megawattuur (1 mWu of 1000 kWh) elektriciteit, geproduceerd uit hernieuwbare energiebronnen of een kwalitatieve warmtekrachtkoppeling, in het distributie-of transmissienet heeft geïnjecteerd. Een garantie van oorsprong is gekoppeld aan een groenestroomcertificaat of een warmtekrachtcertificaat. Deze garantie van oorsprong wordt in Vlaanderen uitgegeven door de VREG. Met een garantie van oorsprong kan de leverancier bewijzen dat de geleverde stroom “groen” is. Hij kan hiervoor ook garanties van oorsprong uit het buitenland invoeren.

Gazelle

Ondernemingen die in een beperkte tijdspanne snel gegroeid zijn. Criteria die vaak gebruikt worden om deze groei te meten zijn stijging in omzet, winst en/of aantal werknemers.

Gecijferdheid

Gecijferdheid of wiskundige geletterdheid is gedefinieerd (in Programme for International Student Assessment (PISA) als het vermogen om wiskunde te herkennen, te begrijpen en te gebruiken.

Geletterdheid

Geletterdheid is de vaardigheid om gedrukte en geschreven informatie te gebruiken om te functioneren in de maatschappij, om persoonlijke doelstellingen te bereiken en de persoonlijke kennis en kunde te ontwikkelen.

Gemeenschap

(In België) Eén van de drie Belgische taalgemeenschappen : de Vlaamse Gemeenschap, de Franstalige Gemeenschap en de Duitstalige Gemeenschap, die bevoegd zijn voor de persoonsgebonden materies zoals onderwijs, welzijn…

Gemengde intercommunale

Intercommunale organisatie of vereniging waaraan zowel gemeentebesturen als privé-bedrijven deelnemen

Gender

Concept dat verwijst naar de sociale verschillen tussen mannen en vrouwen,die verworven zijn en die ook kunnen veranderen doorheen de tijd.

Generatiepact

Een beleidstekst waarin de federale regering van Verhofstadt II een zestigtal maatregelen uiteenzet waarmee ze de vergrijzingsproblematiek wil aanpakken. Het gaat om maatregelen die de activiteitsgraad moeten doen stijgen, zoals het optrekken van de leeftijd voor het brugpensioen en het verlagen van de loonlasten voor bepaalde leeftijdscategorieën. De titel van het pact geeft weer dat de verschillende generaties opgeroepen worden tot solidariteit: de ene generatie moet voor de andere zorgen.

Genetische manipulatie (GM)

Genetische manipulatie of genetische modificatie is het door de mens handmatig en gericht veranderen van de genen van een organisme en is een onderdeel van de gentechnologie. Het begrip GM dient onderscheiden te worden van de klassieke wijze van het kruisen van gewassen of dieren

Geografisch Informatiesysteem (GIS)

Systeem van computerondersteunde invoer, opslag, archivering, analyse en voorstelling van geografische gelokaliseerde gegevens. Zo kan men bijvoorbeeld bodemvervuiling, watervervuiling, gewestplannen… via de computer op diverse schaalniveaus en via diverse data gaan bewaren en bekijken.

Geografisch Referentiebestand (GRB)

Databank waarin vooraf gedefinieerde vastgoedobjecten met grote geometrische nauwkeurigheid worden opgeslagen en voorzien worden van actuele, relevante “beschrijvende informatie”. Uit deze databank kunnen dan grootschalige kaarten worden gegenereerd.

Gespecialiseerde Individuele Beroepsopleiding (GIBO)

De Gespecialiseerde Individuele Beroepsopleiding (GIBO) is een specifieke vorm van IBO, waarbij de toeleiding en begeleiding gebeurt door een GOB (Gespecialiseerde Opleidings-, Begeleidings- en Bemiddelingsdienst) en die gericht is op het creëren van duurzame tewerkstelling van arbeidsgehandicapten.

Gewaarborgd minimum maandinkomen

Inter-professioneel afgesproken minimumloon dat toegepast moet worden voor alle werknemers uit de privé-sector. Het bedrag is vastgesteld bij CAO en wordt verminderd voor jonge werknemers (< 21 jaar). Vaak worden in de sectoren meer voordelige loonafspraken gemaakt.

Gewest

(In België) Eén van de drie Belgische deelgebieden : het Vlaamse Gewest, het Waalse Gewest en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest die bevoegd zijn voor de regionale materies zoals economie, vervoer, milieu…

Gewestelijk

(In België) Met betrekking tot de gewesten

Gezondheidsindex

(In België) Indexcijfer waarin de prijs van tabak, benzine en alcohol niet is meegerekend

Globalisering

Verschijnsel waarbij de economie van landen in de wereld steeds meer verweven wordt, waardoor o.m. bedrijven uit verschillende landen steeds meer concurreren met elkaar.

Glokaal

Verbindt het globale met het lokale. Een glokaal product is bijvoorbeeld bestemd voor de internationale markt, maar kan een lokale invulling krijgen, afhankelijk van de plaatselijke cultuur. Het verwante zelfstandig naamwoord glokalisering (of glokalisatie) slaat ook op de wisselwerking tussen mondiale verschijnselen en de lokale culturele invulling ervan, de zogeheten lokalisatie (Taaltelefoon Vlaamse overheid)

Good governance

De toepassing van de good-governance-principes in een overheidsomgeving, vereist een vertaling, gelet op de eigenheid van een overheidsbestuur en het primaat van de politiek. Het overheidsoptreden moet rechtmatigheid, rechtszekerheid en rechtsgelijkheid, of de drie r's, garanderen in combinatie met de principes van economy of zuinigheid, efficiëntie, effectiviteit en ethiek, of de vier e's.

Good governance charter

Charter gericht op goed bestuur voor de strategische onderzoekscentra

Graaibelasting

Een extra belasting op hoge lonen van topmanagers. Door het gebruik van het werkwoord graaien ('wegkapen; zich op betwistbare wijze verrijken bij de uitoefening van zijn functie') heeft graaitaks een duidelijk negatieve connotatie.

Grijze druk

Getal dat aangeeft hoeveel 65-plussers er zijn op de actieve bevolking

Groenestroomcertificaat

Certificaat dat aantoont dat een producent in een daarin aangegeven jaar 1000 kWh elektriciteit (of 1 mWh) heeft opgewekt uit een hernieuwbare energiebron

Grondbank

Een bodembeheerorganisatie. De vzw Grondbank ontwikkelde een ketenzorgsysteem dat enerzijds toelaat bodem te certificeren op zijn milieuhygiënische kwaliteit en anderzijds de voorgeschiedenis van de bodem waarvoor zij bodembeheerrapporten aflevert te achterhalen.

Grondenbank

Deze Vlaamse grondenbank is bedoeld om – binnen het beleidsdomein leefmilieu en natuur – gronden aan te kopen en grondreserves aan te leggen om projecten inzake bosuitbreiding of natuurbehoud te realiseren.

Grondverzet

Het verplaatsing van uitgegraven bodem

Havenrichtlijn

Verkorte benaming voor de ontwerprichtlijn 'inzake toegang tot de markt voor havendiensten'. Deze richtlijn werd door de Europese Commissie voorgesteld als onderdeel van de mededeling van februari 2001 van de Europese Commissie met als titel 'De verbetering van de kwaliteit van de dienstverlening in havens: van cruciaal belang voor het vervoer in Europa' (zie Port Package). Deze richtlijn doorliep de hele medebeslissingsprocedure en werd uiteindelijk door het Europees Parlement afgekeurd omwille van ernstige knelpunten rond o.m. zelfafhandeling (de mogelijkheid voor de bemanning van het schip om zelf goederen te laden en te lossen).Ondertussen wordt door de Europese Commissie een nieuwe Havenrichtlijn voorbereid

Hefboomkrediet

Vlaamse maatregel ter financiering van innovatieve opleidingen voor werknemers op vraag van bedrijven en sectoren

Hercules-programma

Het Hercules-programma (september 2006) wil grootschalige investeringen in onderzoeksapparatuur voor zowel fundamenteel als strategisch basisonderzoek mogelijk maken

Herfederaliseren

Bevoegdheden die in het verleden werden overgedragen aan de regio’s of gemeenschappen, opnieuw overdragen aan het federale beleidsniveau. Is weinig gebruikelijk, maar wordt toch af en toe geopperd, bijv. ontwikkelingssamenwerking of de normering inzake de geluidsnormen

Herintreder / herintreedster

Persoon die zich na een lange afwezigheid weer aanbiedt op de arbeidsmarkt

Herscholen

Een nieuwe vakopleiding geven aan werknemers of werklozen

Herstel het vertrouwen

Een actieplan van maatregelen ontvouwen door alle regeringen en de sociale partners eind 2008 dat erop gericht is het vertrouwen van burgers en ondernemingen in het financieel-economisch weefsel te herstellen. Uitzonderlijke omstandigheden vergen uitzonderlijke antwoorden. Vertrouwen wordt bevorderd als de maatregelen gekaderd worden in een langetermijnvisie en –strategie voor duurzame groei en tegelijkertijd een adequaat antwoord bieden op de huidige negatieve gevolgen.

Herstructurering

Een reorganisatie van een bedrijf om de rendabiliteit te verhogen (kan ook zonder vermindering van tewerkstelling en kan ook in bedrijven die al rendabel zijn)

Human resources

Het geheel van de werknemers van een organisatie met hun kennis, vaardigheden en motivatie

Human resources management (HRM)

Het beheer van de human resources

IBO met taalondersteuning (IBOT)

Taalondersteuning via een IBO-formule, gericht op anderstaligen die snel werk willen vinden en geen tijd hebben om uitgebreid Nederlands te leren (door bijvoorbeeld financiële problemen).

Ijzeren voorraad

De oppervlakte aan bedrijventerreinen die nodig is voor een goed functioneren van vraag en aanbod van bedrijventerreinen. De omvang wordt uitgedrukt in een aantal jaren van de vastgestelde vraag (meestal tussen de 3 en de 5 jaar)

Inbound logistics

Proces van transportplanning: omvat alle activiteiten in verband met de ontvangst, stockage en de verspreiding van de inkomende goederen en de relatie met de leveranciers.

Inclusief onderwijs

Onderwijs dat openstaat voor en een actief integratiebeleid voert naar alle leerlingen, ook naar leerlingen met een handicap.

Incubatiecentra

Startcentrum waar personen of ondernemingen die een onderneming in de sociale economie wensen op te starten terecht kunnen voor managementondersteuning.

Index

Berekening van een procentuele stijging of daling van de prijs van een bepaalde reeks producten en/of diensten ten opzichte van een startpunt

Indexatie

Aanpassing van lonen, huur… aan de algemene prijsstijgingen zoals berekend op basis van de gezondheidsindex

Indexering

Indexatie

Indexsprong

(in België)Het overslaan van een indexatie

Informatiemaatschappij

Maatschappij waarin het beschikken over informatie en de mogelijkheid tot het verwerken van informatie sterk bepalend zijn voor iemands economische en culturele positie

Informatietechnologie (IT)

Geheel van toegepaste kennis om gegevens of data om te vormen tot informatie waarmee mensen en organisaties hun omgeving en zichzelf trachten te beheren.

Informele economie

Onderdeel van de economie dat niet door de overheid geregistreerd wordt (bijv. zwartwerk)

Insourcing

Het inhuren van een externe specialist in het eigen bedrijf

Integrale kwaliteitszorg

Kwaliteitszorg die oog heeft voor elk onderdeel van het productie – of arbeidsproces

Interbedrijfsgeneeskundige dienst

Zie : externe diensten

Intercommunaal

Tussen verschillende gemeenten onderling

Intercommunale

Intergemeentelijke onderneming voor het beheer van nutsbedrijven

Interimkantoor

Zie : uitzendbureau

Interprofessioneel

Geldend voor alle sectoren

Interprofessioneel akkoord (IPA)

Afspraken op federaal niveau tussen de sociale partners ivm loon en arbeidsvoorwaarden die gelden voor alle werknemers uit de privé sector. Om de twee jaar wordt een IPA afgesloten (ook wel centraal akkoord genoemd)

Invaliditeit

Gedeeltelijke of volledige arbeidsongeschiktheid als gevolg van een stoornis of gebrek veroorzaakt door een ziekte, een aandoening of een ongeval

Invaliditeitsuitkering

Uitkering die wordt gegeven aan iemand die langdurig arbeidsongeschikt is.

Invoegbedrijf

Invoegbedrijven zijn ondernemingen die bereid zijn kansengroepen een opstap naar een duurzame tewerkstelling te garanderen met aandacht voor opleiding en begeleiding in een arbeidsomgeving waar maatschappelijk verantwoord ondernemen centraal staat.

Invoeginterim

Activeringsmaatregel van de federale overheid om moeilijk te plaatsen werknemers via uitzendkantoren ter beschikking te stellen voor inschakeling op de arbeidsmarkt.

Inzetbaarheid

De bekwaamheid van een werkzoekende of werknemer om ingeschakeld te worden in een functie , respectievelijk om tewerkstelling te verkrijgen of te kunnen behouden

ISO

Internationale normen uitgewerkt voor industrie, economie en de overheid (bvb. ISO 9000,…)

JAR

JAR is een voorbeeld van een jargonwoordSynoniemen: RAJ

Kafkatoets

Onderzoek waarbij de federale overheden de administratieve rompslomp voor burgers, bedrijven en de overheidsdiensten willen verminderen (genoemd naar de auteur Franz Kafka).

Kansarmen

Mensen die door hun afkomst, lage scholing, laag inkomen,…. Minder kansen hebben in de maatschappij

Kansengroepen

Onder kansengroepen verstaat men categorieën van personen waarvan de werkzaamheidgraad -het procentueel aandeel van de personen uit de betrokken categorie op beroepsactieve leeftijd (15-64 jaar) die effectief werken- lager ligt dan het gemiddelde bij de totale Vlaamse beroepsbevolking. Voorbeelden van kansengroepen zijn: ouder wordende werknemers, personen met een arbeidshandicap en personen van allochtone herkomst.

Kapitalisatie

Financieringstechniek voor pensioenen, zorgverzekering, … waarbij de premies worden opgespaard en pas gebruikt worden op het moment dat degene die de premies betaalde de uitkering nodig heeft. Dit in tegenstelling tot het repartitiesysteem.

Kenniseconomie

Economie waarin het verkrijgen en verwerken van kennis als 4de productiefactor altijd belangrijker wordt

Kennismaatschappij

Maatschappij waarin kennis economisch en maatschappelijk belangrijk is

Ketenzorgsysteem

Geïntegreerde kwaliteitszorg binnen de productieketen waarbij elke schakel zich aan welbepaalde normen moet houden en het product in goede kwaliteit moet doorgeven aan de volgende schakel in het productieproces

Kilometerheffing

Een heffing op wegverkeer die afhangt van het aantal gereden kilometers. Een dergelijke kilometerheffing is al van toepassing voor het zwaar vrachtvervoer in o.a. Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland….

Kiwimodel

In Nieuw-Zeeland schrijft de overheid openbare aanbestedingen uit voor medicijnen. Alleen het goedkoopste generische geneesmiddel dat voldoet aan de productvereisten wordt terugbetaald door de ziekteverzekering. Dit model kan op grote Belgische interesse rekenen en wordt het kiwimodel genoemd. Kiwi is de bijnaam van de Nieuw-Zeelander, naar de klanknabootsende Maori-naam voor de bijna vleugelloze loopvogel die in Nieuw-Zeeland voorkomt. (Taaltelefoon Vlaamse overheid)

Klaverbladfinanciering

Financieringsmodel waarbij de kostprijs gedekt wordt via een inbreng vanuit verschillende overheden en/of klanten die baat hebben bij de dienstverlening

KMO-portefeuille

Geïntegreerde subsidiemaatregel waarmee kleine en middelgrote ondernemingen opleiding, advies, advies over innoveren, advies over internationaal ondernemen kunnen aanvragen. Vervangt de BEA(Budget voor Economisch Advies)-ondernemingsportefeuille

Knelpuntberoep

Beroep met vacatures die moeilijk worden ingevuld

Knelpuntvacature

Vacature waarvoor bedrijven en organisaties moeilijk een “geschikte” werknemer vinden; d.w.z. een moeilijk in te vullen vacature

Kwalificatiestructuur

Geordend geheel dat overzicht geeft van de diverse kwalificaties in een studiegebied en ook aangeeft hoe de verbanden en de doorstromingsmogelijkheden liggen

Kwaliteitszorg

(In het productieproces of in het arbeidsleven) Voortdurende inspanning om een zo goed mogelijk product te verkrijgen

Lageloonval

Situatie waarin het voor personen financieel niet aantrekkelijk is om een inspanning te leveren om beroepsopleiding te volgen

Landingsbanen

Uitgroeibanen

Lastenverlaging

Verlaging van de werkgeversbijdrage

Leeftijdsbarema

Koppeling van loon of vergoeding aan de stijgende leeftijd

Legistiek

Wetgevingstechniek

Levensloopbaan

Volledig traject dat een persoon kan doorlopen gedurende zijn leven en waarbij de verschillende rollen – kind, student, burger, werknemer, vrijetijdsmens, echtgeno(o)t(e), gezinsverzorger, ouder of gepensioneerde – afwisselend aan bod kunnen komen. (uit: decreet betreffende het Vlaamse inburgeringsbeleid)

Lineaire arbeidsduurverkorting

Gelijke verkorting van de werktijd voor alle werknemers

Lissabonstrategie

In maart 2000 nam de Europese Raad in Lissabon een algemene strategie aan om tegen 2010 van Europa "de meest concurrerende en dynamische kenniseconomie van de wereld" te maken "die in staat is tot duurzame economische groei met meer en betere banen en een hechtere sociale samenhang". Om de Lissabonstrategie nauw te kunnen opvolgen, werden op Europees niveau 14 structuurindicatoren bepaald (werkzaamheidsgraad, O&O, opleidingsniveau jongeren, armoede, broeikasgasemissies, energie-intensiteit,.. ) waarvan een aantal met expliciete streefcijfers. Op micro-economisch vlak is de belangrijkste structuurindicator de 3%-norm, zijnde het percentage van het bruto binnenlands product dat besteed wordt aan O&O. De werkzaamheidsdoelstelling werd vastgelegd op 70% tegen 2010.

Logistiek

Integrale beheersing van goederen- en informatiestromen. Logistiek kent verschillende domeinen zoals aanvoer, productie en fysieke distributie

Loonbonus

Een bonus van maximaal 2.200€ netto (geïndexeerd) die kan toegekend worden als er binnen een onderneming of een groep van ondernemingen ofwel een welomschreven groep van werknemers een vooropgestelde collectieve doelstelling binnen een afgesproken termijn bereikt wordt. De bonus is alleen onderworpen aan een solidariteitsbijdrage van de werkgever voor de sociale zekerheid

Looncompensatie

Compensatie voor loon dat men niet heeft ontvangen of een compensatie voor loon dat men heeft moeten derven

Loondifferentiatie

Systeem van verloning waarbij het loon bepaald wordt afhankelijk van de prestatie

Loonkosten

Productiekosten voor zover die bestaan in te betalen lonen

Loonmatiging

Maatregel of afspraak dat de lonen slechts in beperkte mate mogen stijgen met de bedoeling de concurrentiepositie van bedrijven te vrijwaren

Loonnorm

Cijfer dat aangeeft hoeveel de lonen maximaal mogen stijgen

Loonplafond

Loongrens waarboven de sociale uitkeringen niet langer aangepast worden aan de hoogte van het loon

Loonspanning

Verschil tussen het hoogste en het laagste loon in bedrijven, tussen bedrijven, sectoren of regio’s

Loonwig

Verschil tussen loonkosten en nettoloon

Loopbaanonderbreking

Gehele of gedeeltelijke onderbreking van de beroepsactiviteit gedurende een bepaalde tijd; de loopbaanonderbreker ontvangt een uitkering als compensatie voor het loonverlies

m.e.r.

Milieueffectrapportage (de m.e.r.) is een juridisch-administratieve procedure waarbij voordat een activiteit of ingreep (projecten, beleidsvoornemens zoals plannen en programma's) plaatsvindt, de milieugevolgen ervan op een wetenschappelijk verantwoorde wijze worden bestudeerd, besproken en geëvalueerd

Maastrichtnorm

Afspraak tussen verscheidene Europese landen om in elk land o.m. het begrotingstekort onder 3% per jaar, en de staatsschuld onder 60 % van het Bruto Binnenlands Product te houden. Deze norm was van toepassing in de aanloop naar de invoering van de euro, is sedertdien vervangen door de bepalingen van het Groei en Stabilisatiepact.

Maddensdoctrine

Een stellingname vooruitgeschoven door de politicoloog Bart Maddens die er op neer komt dat Vlaanderen pas opnieuw moet onderhandelen over de staatshervorming wanneer de franstaligen daar zelf vragende partij voor zijn. De achterliggende hypothese is dat de franstaligen hiervoor vragende partij zullen zijn op het moment dat er bijkomende financiële middelen nodig zijn voor Wallonië, de Franstalige Gemeenschap of het federale België.

Marktafscherming

Kunstmatig weren van buitenlandse concurrenten

Matteüseffect

Dit effect betekent dat sociaal-economische en sociaal-culturele verschillen ervoor zorgen dat de hogere sociale klassen veel meer gebruikmaken van de sociale voorzieningen dan de lagere en dus ook een groter deel van de sociale overheidsuitgaven opslokken. Een gevolg hiervan is dat de lagere klassen (die de zorgen veelal dringender nodig hebben dan de hogere) een minder gunstige invloed ondervinden van deze voorzieningen dan de hogere.

Matteüstoets

Deze toets moet nagaan of het Matteüseffect bij maatregelen voldoende wordt gecounterd

Meerbanenplan

Actieplan van de Vlaamse regering met bijkomende arbeidsmarktmaatregelen voor de periode 2006-2009 , met onder meer: tewerkstellingspremie 50-plussers, ervaringsclubs werkzoekende 50-plussers, begeleiding bij herstructureringen. Hierover werd overleg gevoerd met de Vlaamse sociale partners in het Vlaams Economisch en Sociaal Overlegcomité (VESOC).

Meerwaarde

Verbetering, winst

Meerwaardeneconomie

Economie waarin diverse waarden worden gevaloriseerd. Niet enkel economische of financiële waarden maar ook sociale en ecologische waarden moeten hierbij betrokken worden.

SEKIV

Sociaaleconomische kernindicatoren voor Vlaanderen

Meer info

Woord

Verklaring

Meer info

Ook gevonden inMORASAR WGGVlaamse HavencommissieVlaamse Luchthavencommissie